روسپیگرى

هوشنگ سارنج – تورنتو

“انگیزه ى روآورى به چنین اشتغا ل; فقر ما لی، فرهنگى، مسایل روانى و آزردگى هاى جنسى مى باشد”

جمعیت رو به افزایش كره ى زمین، ایجاد فرهنگ شهرنشینى، صنعتى شدن و گسترش طبقات و تضاد فرهنگى، به جاى فراهم آوردن آسایش روزافزون و باﻻ بردن كرامت انسانى كه توان كارى و خدمت خود را مى فروشد، در اسارت كمند قوانین ظاهر فریب  – و در واقع به نفع صاحبان سرمایه هاى كلان – روز  به  روز در جوامع صنعتى، دردمندتر، گرفتارتر، بیمارتر و روانپریش تر از پیش شده است.

بخش عمده اى از انسانهایى كه تنها مالك قدرت كار و فروش توان كارى خود هستند، براى رفاه بیشتر یا پاسخگویى به فرهنگ مصرف كه در آنان رشد داده شده یا جزو یادگیرى، اجبارى ى الفباى زیستنش گردیده به جاى كاهش یافتن ساعات كار روزانه، ساﻻنه بیش از پانصد ساعت از ده سال گذشته مى باید كار كند یا در كشورهاى عقب  مانده اگر كارى باشد، در حد جان كندن بى وقفه ادامه دارد كه هیچگاه از زیر خط فقر باﻻتر نخواهند رفت.

این شیوه زندگى ى بى راحت، خانواده را از بهره ورى معقول ابعاد مختلف حیات دور مى كند. فرزندان در تنهایى و فقر یا تربیت غیرمسووﻻنه برمى آیند و در پناه دیوارهاى جدایى از فرهنگى مناسب شان انسان، مورد تجاوز فكرى و جسمى دیگر بیماران روانى واقع مى شوند و تركیباتى از بى بند  و  بارى اخلاق شكن و ﻻابالیگرى و ناسازگارى با روند رفتارى جامعه بار مى آیند كه انسان فروشى ى درماندگان فقر اقتصادى – فرهنگى به مراكز فحشا، محصول فاجعه بارى دیگر در قربانگاه جوامعى است كه روز به روز فاصله دارا و ندار، بیشتر و بیشتر مى شود كه اجحافات و نابرابرى هاى دوران، اتوماسیون ماشینیزم جاى خا لی ستمبارى عصر فیودالیزم را پر كرده است.

روانشناسان و دانشمندان جامعه شناس باور دارند; بسیارى مردمان در شهرهاى پیشرفته در اثر مشكلات زیست محیطى و سختى كار و فشارهاى روانى ى غیرقابل تحمل براى زندگانى دور از آسایش و آرامش و بى دغدغه هاى فراوان درهم مى شكنند و تاب سازش با شرایط حاكم بر خود را از دست مى دهند; در چنان شرایطى متجاوزان كه خود روزگارى مورد تجاوز قرار گرفته اند و بخش عمده اى از روانپریشان جامعه را مى سازند، دامگستر و تجاوزگر به حقوق فردى و شایانى ى دیگران مى شوند. روانشناسان مى گویند آدمهاى شهرى احساساتى مى شوند، زودرنجى و عزلت  گزینى و مردم  گریزى……. از آن مقوله است.

روسپیگرى كارى ست كه در قبال “عملیات سكسى” پول دریافت مى شود. از آغاز ایجاد جوامع بشرى و در تمام سرزمین هاى با زندگى شهرى، از دیرباز بوده، رد پاى تاریخى آن دیده مى شود. گزارش هاى تاریخى از مصر باستان، یونان و روم و چین و دیگر كشورهاى اروپایى و آسیایى وجود دارد كه نشان مى دهند روسپیان در دوره هاى بس دور از پایگاه بلندى بهره مند بودند. در متیولوژى یونان و روم باستان به وجود الهه ى آن اشاره شده است، در بین اعراب عهد جاهلیت نیز چنان رسمى وجود داشت.

ناگفته نماند روسپیگرى از سوى همه خانواده هاى پایبند به اصول اخلاق مذهبى، واﻻیى مقام انسانى و عدالت اجتماعى و برابرى حقوق جنسى…… كارى ناپسند و دور از شان هر شهروند اصولگرا شمرده مى شود. بیشتر روسپیان از گروه زنان مى باشند و لی پاره اى مردان و كودكان نیز جزو این دسته قرار مى گیرند. در كشورهاى پیشرفته و عقب  مانده علل عمده ى گرایش به آن اشتغال به منظور گذران و تدارك هزینه هاى روزافزون زندگى، فقر ما لی – فرهنگى و باﻻترین و عمده ترین علت در سرتاسر جهان، مسایل و گرفتاریهاى روانى و آزردگى هاى آزارهاى جنسى مى باشند.

در كمتر كشورى روسپیگرى از سوى جامعه و قانون، مجاز شناخته مى شود. در آمریكا فقط در ایالت Nevada آن كار مجاز و از سوى قانون حمایت مى شود. در كانادا از راه مركز خدماتى Call Service فواحش مجاز به كارند. بهر روى ایجاد فاحشه خانه غیرقانونى و شخص روسپى مجاز به مشترى یابى خیابانى یا مجامع عمومى نخواهد بود. در پاره اى كشورهاى آمریكاى جنوبى  – كه فقر و بیعدالتى اجتماعى بیداد مى كند – فاحشه گرى مجاز است. كتاب خانواده ى سانچر یا آثار ماركز را بخوانید یا در پاره اى كشورهاى آسیا هم – تایلند – در اروپا با آنكه تجاربى درباره ى روسپیان مجاز بدست آورده اند; معهذا كل جامعه ى غربى هم با قانونى شدن فحشا مخالفند.

بسیارى مردم، از لحاظ اخلاقى و مذهبى با آن كار سازگارى ندارند. بسیارى دیگر باور دارند كه آزادى روسپیان به اشاعه ى بیماریهاى مقاربتى سرعت مى بخشد و گروهى مى گویند با قانونى شدن آن اشتغال از انتشار بیماریهاى ذكر شده جلوگیرى مى شود چه در آن صورت ارگانهاى مسوول دولتى در نظارت بهداشتى بودن و جلوگیرى از كار آدمهاى آلوده به بیماریها دخالت مى كنند.

باید جامعه بداند كه هر دو سوى استفاده در معرض خطرند. بدترین بیمارى شایع و خانمانسوز “ایدز” AIDS مى باشد كه بوسیله ى دو گروه ویروس به نام Retrovirus از همآغوشى انسانى آلوده به دیگرى سرایت مى كند. ویروس هاى HIV 1 & 2 به بنیاد ایمنى بدن حمله مى كنند و توان ایمنى در برابر دیگر بیماریها پایین مى آید و بدن قدرت دفاع در برابر میكروبها را از دست مى دهد. Human Immonode ficiecy Virus  ویروس AIDS نخست به سلولهاى سفید خون شامل T-Helper Cells و Macro Phayes حمله كرده پس از جاى گیرى بین آنها به تولیدمثل و ازدیاد و تخریب سلول هاى سالم مى پردازد. عمدتا بیمارى ایدز شبیه سرطان خون براى از پاى درآوردن بیمار رفتار مى كند.

شاید باشند كسانى كه روسپیگرى را از مقوله ى هرزه درایى ندانند و با چسبیدن به شعار آزادى بشر یا سالم نگهداشتن جامعه از فاجعه ى تجاوزات جنسى یا كارهاى نخواسته و اجبارى ضد اخلاقى وجود آن را ﻻزم بدانند آیا حمایت از این نحله ى فكرى نقض غرض نیست و توهین به مقام انسان شمرده نمى شود. بشر میمون صفت آغازى كه كار جفت گیرى را آشكارا و حضورى انجام مى داد كه شاید هنوز در اقوامِ با زندگى ابتدایى دوام یافته باشد، با گذراندن دورانهاى بسیار و راهنمایى معلمان اخلاق و كتابهاى اخلاقى منسوب به آسمانى گام به گام به خصوصى سازى و پرده پوشى بر روابط ویژه پرداخت و یك عمل حیوانى را صورت و شكل انسانى داد، چه شده كه امروز الگوى میمونهاى جنگلی و بى مرزبندى برگرفته مى شود؟ باید اندیشید.

در جامعه امروز خود ما، ایرانیان، كسانیكه از سلامت روان و باورمندى به كارهاى شرافتمندانه برخوردارند، به سوى چنان راهى كشیده نمى شوند. به ویژه زنان خانواده دار شریف به هیچ روى تن به هرزه گرى نخواهند سپرد و از مجامعى كه رجالگان ولگرد و بى سر و پایان بى باور به اصول جاافتاده ى اخلاقى و شرافت كار گریزانند، ودورى مى جویند.

صحنه پردازى هاى درگوشى و سراب نمایى دورغپردازان را باور نمى كنند. با پذیرش كار سخت كارگاهى، ارزش پیكر خویش را باﻻ مى برند. با سوختن در تنور رنج كار گوهر وجود را به بهاى كم در پاى ناجوانمردان خوك صفت نمى ریزند.

**********

Houshang Saranj – Toronto

عدل مظفر

هوشنگ سارنج – تورنتو

یكصدمین سال “صدور فرمان مشروطیت” ۱۴۲۴ – ۱۳۲۴ ایرانیان در سازماندهى شیوه ی كشوردارى، در تاریخ زندگى بشر، جزو بنیانگذاران بوده اند. سرگذشت روند سازمانى مملكتدارى در ایران باستان باید گذار جامعه از دوره هاى آغازین الیگارشى (جرگه ساﻻرى) به سوى مونارشى (سلطنتى) بوده باشد.

اسناد تاریخى مانده، نشانگر اداره ی ایرانزمین بزرگ بر بنیاد جامعه طبقاتى سخت مرزبندى شده و خودكامگى مطلق فرمانروایان دیرین بوده است. گذشت زمان و تكامل اندیشه هاى اجتماعى انسان زیر نفوذ فلاسفه، جامعه شناسان، اصلاح طلبان طرفدار حقوق شهروندى بشر، در پى رنسانس و انقلاب صنعتى اروپا، ایرانیان را نیز به سوى آزادى بیان باورهاى اجتماعى گروه گرایى، هماندیشى و یارى رساندن همگانى در راهبرى و اداره ی كشور، رهنمون گشت. در كاربست اندیشه مردمساﻻرى، آزادیخواهان آگاه، گامهاى نظرى مهم برداشتند.

در زمینه كارآمدى حقوق اجتماعى و زیر چتر پشتیبانى قانون فراگیر رفتن، با پشتوانه فرهنگ سیاسى دستاورد آموزش پیگیر، باﻻبردن دانش گسترده و تخصصى، پهناورى بینش همگانى بسیار كوشیده اند. آنان در فرایند مبارزات بسته و سركوفته، خفقان و آزادى كشى – در سایه – به نیرو ورى و باﻻبردن توان حق طلبى پرداختند. همراه مطالعات پیوسته و پیوندیافته با دانسته ها و كاربسته هاى جهانى دو خیزش بس پراهمیت گروهى نمودند. در راه بدست آوردن آزادمنشى در تاریخ یكصدساله اخیر دست به دو انقلاب رهایى بخش زده اند.

نخستین جنبش آزادیخواهانه كه خیزشى راهنمون و پیریز بیدارى ﻻیه هاى اجتماعى ستمدیده ی سده هاى بسیار بود “انقلاب مشروطه” در سال۱۳۲۴ ه.ق است. اكنون به مناسبت یكصدمین سال صدور فرمان مشروطیت نگاهى كوتاه، گذرا و یادآورانه به آن رویداد تاریخى مى اندازیم. …..

از نخستین سالهاى پادشاهى ناصرالدینشاه قاجار زمینه و پیشدرآمد انقلاب مشروطیت در ایران، فراهم آمده بود. رویدادهاى برجسته اى كه آغازگر پیشینه پیدایى اندیشه مشروطه خواهى بین ایرانیان شده بود، مى توان به عاملهاى زیر اشاره نمود.

۱) بنیانگذارى دارالفنون، گشایش راه رفت و آمد ایرانیان به كشورهاى اروپایى و ایجاد ارتباط فرهنگى با غرب.

۲) پایه ریزى سازمان پست و تلگراف.

۳) انتشار روزنامه و نشریه هایى كه گزارش رویدادى كشورى را به آگاهى همگانى مى رسانیدند.

۴) پا گرفتن كسانى همچون میرزا ملكم خان و سیدجمال الدین اسدآبادى كه در احقاق حقوق مردمى و روشنگرى توده هاى تحت ستم، كوتاهى نمى كردند.

۵) آگاهى یافتن مردم از خیزشهاى بزرگ مردم فرانسه، آمریكا و اروپا و فروپاشاندن نظامهاى فئودالیته خودكامه و برقرارى سیستم هاى حكومتى بر پایه نیروى همگانى و قانونمدار.

۶) رواج روزافزون تباهى در گذران زندگى مردمان، زورگویى نیروهاى سركوبگر و بازوهاى قدرت حكومتهاى استبدادى ستمگرى و دست درازى كارگزاران به جان و مال و ناموس ایرانیان. تبعیض در كارگردانى كشور بین توده هاى زحمتكش روستایى و خدمتكاران شهرى.

۷) سرسپردگى مردان قدرت و كشورگردانان و سیاستمداران به درگاه بیگانگان و چیرگى روزافزون دو قدرت زورگو و سودجوى زمانه – روس و انگلیس – بر ایران رو به نزارى. گسترش نوشته هاى نو، آگاه كننده و انقلابى – میرزا آقاخان كرمانى، آخوندزاده و احمد روحى – بین توده هاى زحمتكش و تشنه رهایى از چنبره ی ستمگریهاى رو به رشد هزار فامیل قاجار و دست نشاندگان غافل و زورگوى آنان.

۸) وامگیریهاى پیگیر و زیاد و ایران بر باد ده شاه بى اختیار، بیمار و ناتوان – مظفرالدینشاه – كه هزینه سفرهاى گردشى و خوشگذرانى او مى گردید.

۹) باجگیریهاى كشورهاى بیگانه در برابر وامهاى پرداختى.

۱۰) دخالت روزافزون بیگانگان، در عقب نگهداشتن آگاهى فرهنگى و دانایى نسبت به حقوق انسانى مردم ایران. و… بیشتر مردم زیر فشار ستم را برآن داشت كه در پى حاكمیت قانون و مجلسى دادپیشه بروند.

سرانجام بخشى از پیشه وران و بازرگانان و طالبان علوم دینى و دینورزان خداشناس به نام زبان آورى به ستمگریهاى عین الدوله – صدراعظم – در مسجد شاه تهران گرد آمدند. پس از بیرون راندن آنان و بهم ریختن آن گردهمآیى دادخواهانه ناچار، به سوى بارگاه حضرت عبدالعظیم در شهر رى رهسپار شدند و در آنجا بست نشستند و بركنارى صدراعظم را از شاه مظفرالدین خواستار گشتند (شانزدهم شوال ۱۳۲۳ ه. ق) شاه به خواسته مردم توجهى نكرد. اما در نوشته اى به مردم امید بنیانگذارى “مجلس عدالت” را داد و اینگونه به پناهجویى و دادخواهى مردم دادخواه پایان داد. و مظفرالدینشاه در برآورد خواسته مردم در راستاى قول خویش سستى ورزید و در آن میان، بیمارى وى روز به روز شدت مى گرفت و عین الدوله بر بیداد خویش مى افزود.

زبان دادخواهى مردم باز نیرو گرفت و سیدجمال الدین كه پیشوا و راهنماى دادخواهان بود در گیرودار درگیریهاى دوباره ی مردم به شهر قم تبعید گردید و بسى اعتراض كنندگان دستگیر و زندانى شدند. در آن برخوردهاى سخت سید طلبه اى كشته و غوغاى تازه و بزرگى به همراه آن رویداد پدید آمد. باز گروه بسیارى بازاریان و پیشه وران و علما و طلبگان در مسجد جامع تهران، دست به تحصن و ماندن و دادخواهى زدند. گروهى از روحانیون به قم مهاجرت كردند و از آن شهر ستادى مذهبى نامه هاى ترساننده اى به شاه فرستادند كه اگر شاه به گفته هاى خود در راستاى ایجاد مجلس عدالت و رفع ستم نكوشد، ایران را رها كرده به شهرهاى مقدس عراق مهاجرت خواهند كرد.

همزمان گروهى از پیشه وران تهرانى از سر ناچارى در باغ سفارتخانه انگلیس در تهران پناهیده و خواستار بركنارى عین الدوله، اجراى دادگرى و مجلس داد و بازگشت عالمان دین به تهران شدند (مهاجران به قم).

به این جمع روز به روز افزوده مى گشت تا سرانجام كه آن جمعیت نزدیك ۱۴ هزار نفر رسید، در نتیجه فشار مردم، عین الدوله از صدارت عظما بركنار و به جاى وى میرزا نصراله خان مشیرالدوله گماشته شد، وى از پیشوایان دینى درخواست بازگشت از قم به تهران نمود. در جمادى الثانى سال ۱۳۲۴ هجرى قمرى فرمانى بر پایه بنیانگذارى “مجلس شوراى ملی” از سوى مظفرالدینشاه صادر گشت. آن فرمان براى پناهگزینان باغ سفارت خوانده شد و پس از آن مردم باغ را ترك و به تحصن پایان دادند. در روز ۲۳ رجب ۱۳۲۴ ه.ق شاه قانون انتخابات را نیز امضا (توشیح) كرد و سرانجام در هفدهم شعبان ۱۳۲۴ نخستین مجلس ملی با حضور نمایندگان تهران و كمى از نمایندگان دیگر شهرها در كاخ گلستان شكل گرفت و قانون اساسى گردآمده در ۱۴ ذیقعده ی همان سال گذرانده شد.

مظفرالدینشاه در ۲۳ ذیقعده ی ۱۳۲۴ ه.ق درگذشت، جانشین وى محمدعلیشاه كه هیچ بویى از مردمساﻻرى نبرده و در كانون استبداد و با اندیشه استبدادى بالیده بود از همان نخستین روزهاى آغاز سلطنتش با مجلس برگزیده مردم و قانونمدارى سر به مخالفت برداشت و هیچگونه توجهى به نمایندگان نداشت. وزیران را به دشمنى با نمایندگان وامى داشت و پس از چندى نیز میرزاعلی اصغرخان اتابك یكى دیگر از سرسپردگان خشونت و بیداد را براى نابودى مجلس و بازگرداندن بنیاد زورگویى و خودمحورى به صدارت گمارد.

اتابك به جاى پیروزى جان بر سر آن نهاد و كابینه مشرالدوله هم در پیشگاه قدرت و خواست مردم پایدار نماند و به زیر افتاد. به جاى او ناصرالملك صدراعظم گشت كه چون تا اندازه اى رو به سوى نمایندگان مجلس داشت مورد بى مهرى و دشمنى محمدعلیشاه واقع گردید و براى رهایى از چنگال وى او را به اروپا تبعید كرد.

محمد علیشاه در سال ۱۳۲۵ ه.ق به یارى نیروهاى ولگرد و بى پرنسیپ سیاسى و قزاقها، مجلس نمایندگان برگزیده مردم را بى اثر ساخت ولی در خواست خود به پیروزى نرسید و در برابر نیروهاى مردمى سر فرود آورد و به كتاب آسمانى قرآن سوگند وفادارى و پشتیبانى از مشروطیت خورد ولی در نتیجه سوءقصد نافرجامى كه به جانش گردید، بدگمانى وى نسبت به مجلس و نمایندگانش از گذشته افزونتر شد و پس از چندى شاه به پشتگرمى كامران میرزا و گروهى از علماء منفعت طلب و خودكامه در سوم جمادى اﻻول ۱۳۲۶ ه . ق با فرماندهى لیاخوف روسى فرمانده ی بریگارد قزاق، فرماندار نظامى تهران، مجلس نمایندگان به محاصره نیروهاى قزاق درآمد و سرانجام در تاریخ ۳۲ جمادى اﻻول پس از بیست روز كشمكش و محاصره ی مجلس و نمایندگان متحصن آن مكان مقدس و كعبه آمال، آرزومندان آزادى را به توپ بست.

گروهى از آزادیخواهان، همچون، میرزا جهانگیرخان صوراسرافیل قشقایى شیرازى، ملك المتكلمین و دیگر كسان را اسیر و در باغشاه كشتند. جمعى نزدیك به ۰ ۷ نفر هم به سفارت انگلیس پناهنده شدند و نیز در سفارتخانه هاى دیگر گروهى پناه آوردند.

محمدعلیشاه اینگونه استبداد را به جاى آزادى نیمبند و با زحمت بدست آمده ی ایرانیان نشانید. كه آن روزها “استبداد صغیر” نام دارد. یكسال بعد، سرداران ملی – ستارخان و باقرخان – از آذربایجان، رزمجویان گیلانى و آزادیخواهان بختیارى (سردار اسعد بختیارى) در ۲۶ جمادى اﻻخر به تهران آمدند و بساط استبداد محمدعلیشاهى كه اكنون خود وى در پناه نیروهاى انگلیس و روس در زرگنده بود را در هم نوردیدند و پسر ۱۲ ساله وى به نام احمدشاه به تخت شاهى نشانیدند.

همه كودكان در سطح جهان شانس و فرصت بهرمندى از وجود پدران و مادران دلسوز و از خود گذشته را ندارند.

**********

Houshang Saranj – Toronto

دموكراسى، انتخابات و احزاب

هوشنگ سارنج – تورنتو

دموكراسى شكلی از حكومت، راهى براى زندگانى بهتر، یك باور و یك فلسفه سیاسى است.

كلمه دموكراسى از پیوند دو واژه یونانى “دمو” به معنى مردم و “كراسى” یعنى حكومت ساخته شده است. مفهوم دموكراسى، حكومتى است كه مردم خود بر خودشان حكومت مى كنند و اختیار اداره كشور و حق تعیین دولت را به دست نمایندگان برگزیده خود مى سپارند. نمایندگانى كه باید مردم آنان را از طریق انتخابات آزاد و درست و فهمیده برگزینند. ابراهام لینكلن – یكى از روساى جمهور آمریكا- در یكى از سخنرانى هاى مشهور خود حكومت دمكراسى را چنین تعریف كرده است. “حكومت مردم، بوسیله مردم و براى مردم” كه این ممكن نمى شود مگر از راه انتخاباتى، آزاد تا مردم بتوانند، خردمندانى انساندوست، آگاه و مسئول را به نمایندگى قانونگذارى و هیئت حاكم دستچین كنند، چه پایه و اساس دموكراسى بر آن است كه همه توده هاى مردمى یك كشور، حق زندگانى آزاد، تامین خوشبختى، بیان اندیشه، مطبوعات قدرتمند حقگو، گزینش مذهب و تحصیل دانش و پیشه دلخواه را داشته باشند و بتوانند از كجروى هاى دولت برگزیده خود انتقاد و در صورت لزوم آنان را عزل و طرد كنند.

اندیشه دموكراسى ریشه در تاریخ مردم یونان باستان دارد. در آتن كسانیكه از حق “شهروندى” برخوردار بودند، مى توانستند براى جمهورى نمایندگانى برگزینند. رومیان هم مدتى چنین شیوه اى در مملكت دارى را تجربه و دنبال كردند. پاره اى از قبایل ژرمن در سده هاى میانى فكر دموكراسى را زنده نگهداشتند. باید دانست و گفت كه: خودسرانه رفتار كردن با دموكراسى فرق بنیادى دارد. هر انسان آزاده در چهارچوب جامعه قانونمند به خود اجازه نمى دهد، بهیچ روى و بهانه به دیگرى آسیب برساند و به حقوق شهروندى و انسانى دیگرى تجاوز كند و نهادهاى قدرت برگزیده، از سوى مردم چنان اجازه اى به كسى نمى دهند.

در یك جامعه با حكومت دموكراسى، همگان در برابر قانون از حقوق برابر و امكانات پیشرفت مساوى بر پایه ابراز شایستگى هاى فردى، بهره ورند، براى پیشبرد آرمانهاى واﻻى اجتماعى و آسایش  همگانى به تشكیل احزاب ترقى خواه با اندیشه هاى سازنده و اتحادیه هاى طرفدار حقوق صنفى مى پردازند. ملت هایى كه در جهان امروز حكومت دموكراتیك راستین دارند، براى بدست آوردنش، هزینه گزافى پرداخته اند. با مبارزات تاریخى بیشمار مدت دار و پرداخت خونبهاى گران توانسته اند به این جایگاه برسند. دشوارى مهم دستیابى به دموكراسى گزینش رهبران ارزنده، شایسته، دلسوز، میهن پرست غیروابسته از راه انتخابات صحیح و عاقلانه است. چه با گذشت زمان، عوامل گوناگون موجب دگرگونى آدمهاى منتخب – همچون لخ والسا با آنهمه آرزوهاى مردمى اهال لهستان – مى شود و یا دلسردى مردم انگیزه عدم شركت آنان در انتخابات شده است. مثلاً عمل نكردن به وعده هایى كه نمایندگان و برگزیدگان پیش از گزینش در ارگانهاى حزبى و رسمى به عامه مردم داده اند یا وابستگى احزاب و اتحادیه هاى پشتیبان به فرعونهاى تخت نشین پنهان در پس پرده سیاست بازى هاى سرنوشت ساز و مردم فریب، صاحبان قدرت هاى كلان مال، شركت هاى با نفوذ موثر، مالكان ثروتهاى نفتى، مافیاى زمینداران مستغلاتى، سهامداران شركت هاى داروسازى، بیمه ها و سهامداران كارخانه هاى اسلحه سازى میلیتاریست هاى جنگ افروز … و … با رفتارهاى زیركانه و بندبازى هاى سیاسى مردم را چنان دلسرد و از انتخابات رویگردان مى كنند كه تعداد راى دهندگان در هر دور رو به كاهش بیشتر دارد.

پاره اى مدعیان دموكراسى، انتخاباتى نمایشى راه مى اندازند، چنانكه مردم نتوانند به نمایندگان دلخواه و صلاحیتدار خود راى داده و به مجلس قانونگذارى فراگیر دست یابند، حاكمیت زور لیستى از نامزدهاى مورد تایید خود را تهیه كرده و راى دهندگان را مجبور به انتخاب گزینه هاى خود مى كند. مدعیان دموكراسى، مهاركنندگان حركت هاى مردمى هستند كه با در دست داشتن نهادهاى آموزشى، انتظامى، نظامى و چرخه نیرومند تولید و اقتصاد و اتحادیه هاى كارگرى و بازار مال مملكت، روز به روز تواناتر شده با جهت دادن به نحوه انتخابات به سوى آرمانهاى دلخواه، كار را تا آنجا پیش مى برند كه در انتخابات نمایشى سمت و سودار، شركت كردن، جلوه درخشان دموكراسى و شركت نكردن در آن نماد آزادى مى شود. در بیشتر بحرانهاى كشورى، حكومت هاى مردمى به سوى دیكتاتورى باز مى گردند- نمونه اورتگا و آلنده در آمریكاى ﻻتین، یا آسیا و آفریقا دیده مى شوند- شكل حكومت چندان اهمیت ندارد، اندیشه و اجراى دموكراسى براى مردم یك كشور مهم است، مى توان جمهورى داشت، در نمایش انتخابات هم شركت كرد و نمایندگانى را به ساختمانى به نام پارلمان فرستاد و مامورانى در جامه هیئت دولت برگزید كه همه بر ضد راى دهندگان برآیند و با وضع قوانین ضد مردمى از آن چهره هاى دلنشین و سخنبازان بى باور، فرانكو، هیتلر، موسولینى، برون، پینوشه، ساﻻزار، تیتو، استالین هاى نوین دیگرى سر برآورند و با در دست گرفتن مهار قدرت اجازه هیچگونه دخالتى را به مردم در اداره كشور خودشان ندهند.

خودكامگان در هر لباسى كه باشند با تمام توان و میل شخصى، خودسرانه بجاى مردم تصمیم مى گیرند، آن فاشیست ها به نام حاكمیت در تمام امور زندگانى اجتماعى و شخصى مردم دخالت مى كنند و بر حقوق شهروندى آنان مى تازند واختیار نحوه زندگانى، پیشه، تفكر و مذهب را از آنان مى گیرند، مطبوعات زنده و آزاد را سركوب و خفه كرده، راه و رسم زندگى، نیازهاى فكرى، هنرى، فلسفى و آیینى خودباور مى آموزند، چگونگى خفت و خیز و رفت و آمد، خورد و نوش و داشت و نداشت و پوشش و حد مرز دارایى آنان را تعیین مى كنند و سرانجام، افراد شایسته خانه نشین، متوارى، سر به نیست گشته، لمپن هاى بیسواد و آموزش دیده كه بر موج فرصت طلبى ها سوار گشته و در باد حوادث به پرواز درآمده اند، باﻻ كشیده مى شوند. مدرك و كرسى استادى مى یابند، تخصص علمى و ورزشى دریافت مى كنند و صاحب صلاحیت و تصمیم گیرى و فرمانروایى مى شوند. نمونه در حكومت سرهنگ هاى یونان اروپانشین هم دیده شده است.

در حاكمیت هاى دموكراسى هر انسانى شایسته داشتن حق شهروندى است و از حمایت دولت برگزیده خود در هر كجاى كره زمین بهره مند مى شود و در برابر این حمایت و موجودیت و هویت ملی بخشیدن، هر شهروند بر خود مى داند كه موظف به اجراى تكالیفى در برابر میهن بشود از قوانین آن مملكت اطاعت كند، در دفاع از مرزهایش جانفشان گردد و با پرداخت مسووﻻنه مالیات در توانمندى كشور بكوشد. دشواریهاى مملكت را تشخیص بدهد و با همیارى و همسازى انتخاباتى نامزدهاى صادق و خدمتگزار به نمایندگى از سوى همگان روانه خانه ملت بسازد اما در كشورهاى دیكتاتورزده، وامانده، عقب نگهداشته، كه هیچگاه فرصت تجربه دموكراسى و آزادى و شركت در انتخابات و بهبود بخشیدن به سرنوشت زندگى اجتماعى را نداشته اند. در جامعه دموكرات و آزادوار، مى توانند راه نوینى را بیازمایند.

ایرانیان هم براى نشان دادن دلبستگى به زندگى انسانى و كم توان كردن چهره هاى سازشكار و مدعیان خدمتگزارى اجتماعى، باید به تشكیل جمعیت هاى سیاسى، انجمن هاى انتخاباتى روى آورده، سهمى را در سرنوشت اجتماعى خود بدست آورند.

**********

Houshang Saranj – Toronto

روز جهانى بیابان زدایى (June 17)

هوشنگ سارنج – تورنتو

“بیش از یك  پنجم سطح كره ى زمین بیابان و كویر است كه گذشته از شرایط طبیعى، در گسترش روز افزون آن یاورى انسانهاى نیازمند و بى نیاز دخالت مستقیم داشته است” 

بیابان (Viapan به زبان پهلوى) زمینى است بس پهناور و بى  آب و علف. كویر و شوره  بوم نیز نامیده مى شود; زمینى آب و گیاه از دست داده كه نمى تواند حیات جانورى و گیاهى خود را در میزان متعارف تامین كند. دانشمندان براى پیدایى بیابان دﻻیل بسیارى مى آورند كه عمده ترین آنها عبارتند از: نخست عامل جغرافیایى و آب و هوایى كره ى زمین چه بیشتر زمین هاى بیابانى بین مدارهاى ۱۵ تا ۳۵ درجه در هر دو سوى خط استوا واقع شده اند. هوا در این مكان به علت تابش مستقیم خورشید گرم شده و با خود میزان فراوانى رطوبت را از سطح اقیانوس ها باﻻ مى كشد و در آن باﻻ سرد شده و بر مناطق حاره اى اطراف خط استوا آن رطوبت را باریده و به دنبال جریان بادهاى وزنده و گردش زمین، هواى گرم شده و بدون رطوبت به سوى سرزمین هایى مى رود كه با گذشت زمان به دلیل بى آبى بدل به بیابان شده اند.

دیگر، عریان شدن زمین از پوشش گیاهى مناسب و نگهدارنده ى ﻻیه هاى خاك. این مى تواند هم عامل طبیعى و هم انسانى داشته باشد. چراى بى رویه ى احشام، انهدام جنگلها و بوته زارها و نیز تغییر شرایط اقلیمى آب و هوایى چنانكه جایى خشك و گرم و جایى دیگر سرد و پررطوبت گردد. بد نیست بدانیم مناطق بیابانى تنها در نقاط گرم نیست بلكه در دو منطقه ى قطبى نیز ما زمین هاى بیابانى داریم. تقریبا” یك پنجم كل كره ى زمین را بیابان تشكیل مى دهد.

وسیع ترین زمین بیابانى “صحرا” در شمال آفریقا با وسعتى به اندازه ی ۹ میلیون كیلومتر مربع مى باشد. در واقع در هر پنج قاره، ما زمین بیابانى داریم: در آمریكاى شمال نزدیك به یك میلیون و ۳۰۰ هزار كیلومتر مربع بیابان هست. “صحراى كلرادو”، “صحراى مرگ”، “باسین بزرگ”، “دریاچه نمك” و در آمریكاى جنوبى: “بیابان Sechura” ، “بیابان Atacama” و “پاتاگونین” و در آفریقا: “صحرا” در شمال و “صحراى كاﻻهارى” در جنوب و “صحراى ویكتوریا” و در استرالیا: “صحراى استرالیا” و در آسیا هم “صحراى عربستان”، “دشت قراقوم”، “صحراى تارى”، “بیابان گبى”، “بیابان سورین” و در ایران: “كویر لوت” و “كویر نمك” كه میانگین گرما در تابستانها در آنجا باﻻى ۵۴ درجه سانتیگراد مى رسد و میزان بارندگى ساﻻنه ى آن بیابانها ۵ سانتى متر مى باشد.

زندگى در بیابان به علت نبودن آب و خاك مناسب كشاورزى بسیار سخت است و شهرهاى حاشیه ى زمین هاى بیابانى براى تامین آب مورد نیاز و احیانا” كشاورزى مختصر یا آب را از دوردست ها با لوله یا كانال هاى زیرزمینى یا همچون ایران بوسیله ى كاریز (قنات) به زیستگاه خویش مى آورند و در سرزمین هاى غنى – آمریكا – با تامین دستگاههاى هوا خنك ساز، زندگانى را ممكن و آسوده مى سازند اما در سرزمین هاى فقیر نگهداشته شده ى آسیا و آفریقا در خانه هاى گلی و كپر – خانه هاى سایبانى – برف عمر خویش را به آب بى حاصل بدل مى كنند.

درد جانكاه پیشروى كویر یا بیابانزایى است كه با لخت شدن زمین، دریاى شن هاى روان به سوى آبادانى ها مى خزند. ۱۰ تا ۲۰ درصد عمده ترین بیابانها را شن پوشانده، مابقى سنگلاخ و شوره زار و تپه  ماهورهاى سنگى رد آب هاى چشمه ساران خشكیده و بستر دریاچه هاى بى آب است. بسیارى بیابانها، خاكى آغشته با نمك دارد – در مورد ایران، كه زیردریایى به نام مزوژه یا تتیس قرار داشته، دریاچه هاى شور آب داخلی همچون “حوض سلطان” در جنوب شرقى قم و “شور گز هامون” شمال شرقى بم یا “كویر نمك” از آن جمله اند. در تمام بیابانها – بویژه “لوت” و “نمك” باتلاق هایى وجود دارد كه حیات مختصر گیاهى جانورى خود را مى سازند. در بیابانها، اقسام حشرات، خزندگان، پرندگان و پستانداران – در “لوت” و “نمك” آهو و گورخر – همچون آهو، روباه و گرگ…. زندگى دارند و گیاهانى روینده و سازگار با شوره زارهاى كم  آب – در ایران درخت ” تاغ” و گز و…..

جانداران در بیابان به علت گرماى گزنده ی روز، شب شكارند و تمام روز را در داﻻنهاى زیرزمین كنده یا سایه سار “خرسنگها” مى گذرانند. دانشمندان به دنبال مطالعات و پژوهش هاى علمى به آن نتیجه رسیده اند كه با عملیات فنى و پرهزینه مى توان جلوى بیابانزایى را گرفت و با كاشت گیاهان كویرى و دیوارهاى دست ساز و یا “مالج” پاشى بر روى شن هاى روان و تثبیت آنها در برابر وزش بادهاى شدید، موجب بیابانزدایى شد.

این برنامه از سوى بخش كشاورزى سازمان ملل به كشورهاى همجوار با كویر آموزش داده مى شود و نامیدن چنین روزى به نام “روز جهانى بیابانزدایى” یادآور آنستكه بشر سودپرست امروزین كه با دستان خویش به مرگ كره ى زمین از راههاى آلوده ساختن آبها، انهدام جنگلها، نابودى پوشش گیاهى، محو بوته زارها، روانسازى پس  مانده ى مواد معدنى بر سطح زمین، آلودن هوا از راه دودكش كارخانه هاى گوناگون، چراى بى رویه در مراتع، بوته كنى جهت سوخت و گرماسازى و…… و…… به خود آید و تا خیلی دیر نشده راه  كارهایى خردمندانه براى رهاندن زندگانى جانمندان و گیاهان بر روى كره ى زمین برگزیند.

**********

Houshang Saranj – Toronto