دسته: نوشته ها

می برد ؛
گهواره را تا نقطه های بس سیاه ؛
کهکشانی چرخشی .
کودکانی گردکانی باز هم؛
در بازی و
میدانداریند.
ای سپهر ,پر تما شا؛
ناخن, انگشتها؛
همرهی با اسب, چوبین تازیان ؛
تا کجا؛تا کی ؟
روزهای پر شتاب ؛
زیستن.
یک لا؛ رسن ؛
باریک و نازک؛
آفتاب, زرد بر بامی گلین؛
سایه ها ؛
هر دم فرو رفتن
به گودالی پس از گودالهای دیگری.
ه.س ۲۹ مارچ ۲۰۲۳

هوشنگ, سارنج

غره : فریفتن؛بیهوده امیدوار ساختن ؛بیهوده دل به چیزی بستن ؛سپیدی پیشانی اسب ؛ ماه, نو ؛ شریف ؛ مهتر, قوم ؛ فریاد, سهمناک؛ غرش,بمب افکن ؛لرزاندن, مردمانی که هیچکاره اند ؛بوده اند ؛ هستند؛ خواهند بود.
غریق :کسیست که آ ب از سرش گذشته باشد ؛ فریادش به جایی نرسد و هر دم در آب بیشتر فرو رود . – همه ی فرهنگهای واژگانی پارسی و عربی –

از خانه ی نیمه . ویرانه که؛ پا بیرون نهادم ؛ بر کوچه های ویرانه ؛ گام بر می داشتم. بر خاکهای مرده تراشیده از دیوار های خشتی ساز. به گونه ی گورستانی غریب افتاده با مردگانی کهنه و پوسیده در زمان و یادها. جایی که از شکافها ی باد ساز یا پنجه های درندگان, گرسنه ؛ جمجمه ای سگکش را می نمود و کژدمهای زردرنگ از ترکها بر خاک, زمانبرده اش ؛ می لغزیدند و شیبهایی که راه, بی پایان, تا ماه را. و خرابه هایی که اسپند بوته ها ی خاکستری با تخمدانهای دستار پیچیده شان بجای نرگسها نشسته بببودند.

قزوین, آباد و پر فراونی شیرین میوه های نابش و مردمانش ؛ سیراب از آب, آبنبارهای چل پله ؛ و خنکای مانده از شبهای تاریک که بوی نمناکی چکه چکه کردنهای شیر های آب افشانش سردی میبخشید ؛ را متفقین جنگ جهانی دوم بمباران و ویرانه ساختند. که باز جایش به آبادانی نیمبند ؛ سده ای زمان برد.
در خانه ای بی در و دیوار با آسمانه ای فرو ریخته ؛بر تلی از خاک و مان ؛ نشستم. پیکر یک قناری کف قفسی افتاده بود. بیرونش آوردم با نوک انگشت گوری ساختم و تنها رهایش ساختم . چاه, آب خشگ از آوآر بود. درختان برگ سوخته بودند؛ در پی پیوندانی گشتم که شکلی از آدرسشان وجود نداشت. همه چیز در خاک فرو رفته بود. از گودالها و مرده ها می گریختم. کلاغها از شاخه ها آویخته بودند؛ گاهی که زاغکی را لگد می کردم آوای زندگانی مانده در شش آن زاغچه فریادی سهمناک بر می کشید. هر خانه حفره ای تاریکتر از چاه می نمود. بچه هایی چونان کیسه های نان,خشک ؛زیر بغلهایی هر دو مرده .
به جایی رسیدم؛ خاکستری ربگ نه لبها رنگی داشتند گلی نه آسمانش ؛ آبی؛ برگ, درختان همه پنجه اسکلتی ؛ پرندگان بی خواندن ؛ گردنها آویخته ؛ بی جای برشی ؛ یا تیغی بران. دالانی دراز می رفت تا پیش, تیمچه ای ؛که پوست, گاو می فروختند همه موشی رنگ. بر تخته هایی چوبین, نیمه سوز ؛ از نیمکت های مانده از درسگاه های کودکان . دیواری بلند از بتون که بیخ, طاقش پنجره ای بدون, شیشه ولی میله هایی از آهن مانده بود کسی با زغال روی دیوار ؛ بدرودی نوشته بود . پایان, راه چنان له شده بود که دو دیوار , در هم ساخت . دست چپ دری به خانه ای می رفت سرایی کف پر از خاکستر .کاشانه ای پر از دوسیه های کهنه . پنجره ها بی شیشه ؛ بادگاهی سرد نشستگان بر چارپایه های لق و میز های پایه شکسته . کسی که چشمانی با حفره های خالی دشت پرسید کاری داشتی ؟لب خوانی کردم بی پاسخی مرا بر سکویی نشاند با یک قیچی دوکارده مو های سرم را برید. کف باغچه واره ای پر از چشم های کنده شده بود. . هیچ کس شتابی نداشت؛ نه شادی نه خشمی نه امیدی نه آرزویی . دیوار ها ؛ سقفها پنجره ها چشمها فرو ریخته آدمها یخ زده ؛دوسیه خانه را باد می لرزاند.
سال ۱۰۰۰قمری بزرگ شاه صفوی پایتخت را به اصفهان برد . جایی که بتوان نیروهای سرکوبگر را آسانتر به کانونهای آشوب رسانید کوچه هارا پدافندی ساختند و باغچه های ایرانی هم. زاینده رود را در شبکه ی آبرسانی چند هزار ساله دواندند با پیچه ی کاشیهای هفت رنگ سازه ها را آراستند و شهر چون خمیر برآمده رو سوی کویر ها آورد و تا گلوگاه کوه ها بر آمد و زمینهای هزار و دویست ساله یال ها را بلعید و تمامی سیه روزیهای آسمانی و زمین خواریها ؛ به فراموشی سپرده شد و خاک رنگ, مفرغ سوخته یافت .
…..قطا ع ,غزه امروزه سرزمینی است محصور میان,منطقه ی متصرفی اسراییل از فلسطین و سینا و دریا. سابقا جزیی از فلسطین بود اکنون تحت, تصرف, مصر می باشد. (در گذشته )و با نظام, خاصی اداره می شود. طول, آن ۲۵ میل و عر ض , آن از ۵ تا ۳ میل است. ۱۸۰۰۰۰سکنه دارد (در گذشته )و شامل, غزه (مرکز ) “”خان یوسف “” دیرالبلخ ” و “رفح “می باشد. .. به نقل از لغت نامه ی دهخدا

هوشنگ, سارنج

…از بندر, ” تریفا ” در اسپانیا تا بندر, طنجه در پادشاهی مراکش؛ بایک شناور , تندرو پس از ۳۵ دقیقه ؛ رسیدیم. بندرگاهی بزرگ با آبی آرام و زمردین؛ پاکیزه و پر کشتی های بازرگانی و نفتکش و لنچ های لنگر انداخته . دیدگاه همه یادآور, بندر های ایرانی ی خلیج, پارس و آبهای آبیرنگ آن بود .
طنجه ؛ همانندی شگفتی بر انگیز ؛ با شهرهای اندلسی دارد. نخلهای بلند, سایه ور ؛ و درختان, میموزای آفریقایی و سازه های ایواندار, گرما شکن.
شهری همه از سنگ یا گچ های مرمرین سپیدرنگ. چونان آمفی تاتری ؛ رو سوی دریا آغوش گشاده است . رجسازه های مردم نشین ؛ بر شانه های هم؛ سوار؛ می روند تا دوردستهای پنهان پشت, تپه ها.
یازه ی اسپانیا با مراکش سیزده کیلومتر ؛ تنگه ی جبل الطارق می باشد.
طنجه رگ, جانمند, بازرگانی مراکش و گردشگری آن ؛ بازوی توانمند, زندگی بخش, آن سر زمین. ……در گذشته ی تاریخی بنیانگذار, آنجا ؛ فنیقیهای در یا نورد و رومیان, پیریز, نخستین زیستگاه های آدمیان بوده اند. طنجه ؛ هم شهری تاریخست هم امروزی ساز. کمی همانند, ” کازابلانکا ” شهبندریست سازمان یافته برای ناوگانهای بازرگانی جهانی و برای مراکش بندری کارآ . طنجه ؛ از سال ۷۰۰ میلادی به دست, عربها افتاد. پرتقالیها ؛ اسپانیاییها ؛انگلیسها و فرانسویها ؛ در دوره های گونه گون ؛ طنجه را در دست داشته اند. بسال؛ ۱۹۲۳؛ به کنترل , جهانی در آمد و سپستر آزادی بیشتر یافت.
مراکش در شمال, آفریقا همبر با مدیترانه و دریای بزرگ, اطلس ؛ با میانگین, ۸۰۰متر بلندا؛ ۴۴۶۳۰۰کیلومتر چهار بر گستره و ۳۸ میلیون شهر وند و ” صحرای غربی ” با ۲۲۶۰۰۰ کیلومتر چهاربر و جنگجویان , پلیسآریو را سوار بر آن یدک می کشد. و یادمانی از دوران استعماری ؛ دو پاره ی کوچک, ” سیوتا “و ” ملیله “هنوز در دست, اسپانیا ؛ مانده است.
طنجه ؛ براستی ؛سرزمینی کوهستانیست ؛ با رشته کوه های اطلس از شمال, خآوری تا نیمروز, باختری نزدیک به ۱۳۵۰ کیلومتر و یک رشته ۲۵۰ کیلومتری به نام, “ریف “در شمال بندی در برابر, ابر های مدیترانه ای و اطلسی بار نده بسته اند.ولی دره های میانکوه ها با هوای آرامتر برای کشاورزی بهترند.
خاندانی از علویان, پادشاهی مراکش را در دست دارند. بسیاری سازه های زیبا ی هارون الرشیدی از آن, آن خاندان بوده است یا هست . زیر, پوست, شهر آرامشی سازمانی همراه با سستی بیمارگونه ؛ خفته است. آزادی معنی شده در جامه ی کار بری و بهره وری از مواد, دست بدست شده در همه ی بندر های بزه کار ؛ زیر, پوشه های پلشت و گرگن دیده می شود.
کاشیکاریهای سپهر آیین , گل و مرغ در کاخ موزه های بخشیده از سوی در بارها ؛از گونه ی کاشی پخته با نگاره های هندسی فراوان ؛ تن پوش, سازه هاست. شهر سازی پیرو, روند, زمین — سر بالا و سرزیریدار–می باشد. کف سازیها ی معقلکاری (آجر همراه, کاشی )با بدنه های چوبکاری کنده کاری (منبت )و تا اندازه ای سنگتراشی با نماسازیهای بهشت نما؛ چشمگیر است.
مانده از گذشته های مو زه ای ؛ نیمه و باز سازی شده اند. ملی گرایی سخت ؛ زیر, نگاه های امنیتی در چرخه ی نگهبانی ؛ نگرشی ؛ سپاهیگریست .
ز ابن بطوطه یادواره ای زیبا با تندیسی بلند پایه ؛ آنجا هست. در کوچه ای پشت, دری پوستر هایی از ” ابن سینا ” و ابن, رشد “دیدنیست. …..درطنجه راه بر تن شهر می دود. هر تپه یا کوهکی با لایه ی گذر گاه های دو سویه ؛کوچه و بازار و ” مدینه “شده است و بار, گذشته با برچسب, امروزین کشیده می شود. کوچه های باریک و پر پیچ و خم با دیوارهای بلند سر بهم آورده و دالانهای دراز ؛همه چاره ی آفتاب, سوزنده بوده است همانگونه که چادر و روبنده و پرده و پوشش؛ نه فرمان, سپهری که راهکاری ؛ برای پیشگیری از آفتابسوختگی می باشد.
در مدینه ی طنجه ؛ چه شکوهی دارد با ” سانتیاگو “شاگرد, بلور فروش, طنجه ای از کتاب, “کیمیا گر “, “پا یولو کوییلو “در شیب, همان خیابان گامزدن و بر ششه کاریهای شیشه گران,طنجه ای نگریستن.
از طنجه می توان به سوی نیمروز , کویری و بیابانهای کاروانکش پیش راند یا سوی باختر برانی تا به سایه های بلند, اهرام, مصر برسی یا راه خاور راپیش گیری تا قسطنطنیه ی فردوسی را ببینی و می توان همگام با گردشگران ارزی ؛ شبی از شبهای عرب را دررستو رانها یا کافه های هزار و یک شبی بغدادی یا دمشقی انباز گشت. و زیر نوای موسیقایی عربی ؛خوراکی خورد یا قهوه ای از فراز به فرود فنجان آبشار واره ریخته ؛ نوشیدو به همه ی آفریده هایی که از پنجه های هنر اندیشان آرزو خواه در سنگ یا چوب یا نوا ؛ تراویده اندیشید. همه ی آنها که بر کول شتران شکیبا ؛آورده شده تا ؛ در دیوارها ؛منابر ؛ مزگتها ؛کاخها یا کلیساها بکار رود ؛ هر پاره اش ؛ برگی از زندگانی بشر است چه آنان که راندند و چه آنان که ماندندو نشد یا نگذاشتند که جهان نوین در سایه ی برادری و برابری رنگی یا ساختاری ,پیروز شود.

آخرین دیدار, ما ؛ از “غار های بودا ” بود. جایی تودر تو با آسمانه ای بلند. ؛ در ماسه سنگهای سه میلیون سالی ؛ جویده با دندانها و تراشیده با پنجه های موژ موژ, بزرگ آب, اطلس. که هنوز ؛ آوای افسانه های تمدن یونانی ؛ بر گمانه های آفریقاییان ؛سایه می اندازد.
نسیم, خسته ی رسیده از دره های رشته کوه های اطلس ؛ همراه با غبار, گلرنگ . بر سر, هر برگ, سبز دست می کشد.
هجده آگست ۲۰۲۳
تورنتو